Teyler Net

Behind the scenes of the Teylers Museum

Hete tranen om zeemeermin

Zo luidde de kop in de NRC van de uitvoering door het Concertgebouworkest van het middendeel van Die Seejungfrau  van Alexander Zemlinsky afgelopen woensdag. Het symfonische gedicht is geïnspireerd op het sprookje De kleine zeemeermin dat Hans Christian Andersen schreef in 1836-7 en maakt nog eens duidelijk ongelooflijk succesvol en invloedrijk het sprookje was. Waar kwam het vandaan? Andersen had als kind al een magische opera gezien ‘De zeemeermin van de Donau’, hij las romantische literatuur en volksverhalen vol fantastische wezens en kende het boek Ondine van Friedrich de la Motte Fouqué, een beroemd verhaal over een beeldschone watervrouw. In De kleine zeemeermin schept Andersen een jeugdige zeemeermin die als onschuldig wezen hunkert naar een ziel (zoals Ondine) en menselijke liefde. Zij offert haar stem op om haar staart te kunnen veranderen in benen maar tevergeefs. Zij wint de liefde van de prins uiteindelijk niet (hete tranen!), en wordt opgenomen door luchtnimfen.  

Het verhaal wordt al in de 19e eeuw in vele talen vertaald en door vele tekenaars geillustreerd met wellicht Edmond Dulac als belangrijkste. In Denemarken werd een ballet ontworpen voor De kleine zeemeermin. De première vond plaats op 26 december 1909 in het Koninklijk Theater in Kopenhagen. In de zaal zat Carl Jacobsen, eigenaar van brouwerij Carlsberg, die een stichting had opgericht om Kopenhagen te verfraaien met beeldhouwwerken. In de ban van het ballet en vooral van sterdanseres, besloot hij een beeld te laten maken aan de Langelinie, het havenfront van de stad. Hij gaf de opdracht aan beeldhouwer Edvard Eriksen. Bij diens eerste voorstel ontstond discussie met de opdrachtgever: moest de meermin worden getoond met benen of met staart? Het resultaat werd een compromis, met twee benen die voorzien zijn van zwemvliesachtige kwabben. In 1913 vond het beeld zijn definitieve bestemming. Het werd op den duur wereldwijd bekend als symbool van het sprookje, de dichter, Kopenhagen en Denemarken. Later werd De kleine zeemeermin door Disney herontdekt in de vorm van een succesvolle tekenfilm. Hete tranen worden er niet meer geplengd. Men vond een happy end beter geschikt voor de tere kinderziel. Verschillende versies van De kleine zeemeermin zijn te zien op de tentoonstelling ‘Een zee vol meerminnen’ in het Teylers Museum.

(Paul Faber is conservator aan het Tropenmuseum en gastconservator van de tentoonstelling ‘Een zee vol meerminnen’)

Views: 345

Comment

You need to be a member of Teyler Net to add comments!

Join Teyler Net

© 2018   Created by H.Voogd.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service

google30c3dae5c902f922.html