Teyler Net

Behind the scenes of the Teylers Museum

De meerminnen van Coenensz

In 1577 begint op de leeftijd van 63 jaar de Scheveninger Adriaen Coenensz aan zijn Visboek. In drie jaar tijd schrijft hij alles op wat hij weet over de zee, de kusten en kustwateren, de visgronden en de zeedieren. Hij schildert er in waterverf ook kleine illustraties bij en versiert de pagina’s met lijsten en kaders. Als hij klaar is telt zijn boek meer dan 800 bladzijden. Zijn informatie haalt Coenensz uit zijn eigen praktijk. Hij was op Scheveningen visser en afslager en later ook strandvonder van Holland, zodat hij elk vreemd zeewezen dat aan land gebracht werd, onder ogen kreeg. Hij was autodidact, maar zocht contact met enkele geleerden in Den Haag en Leiden die hem natuurhistorische standaardwerken uitleenden. Passages daaruit nam Coenensz over in zijn Visboek. Maar liefst veertien pagina’s van zijn boek zijn gewijd aan zeemeerminnen en verwante wezens zoals de zeemonnik, zeebisschop en zeeridder. In zijn teksten daarover komen voornamelijk andere auteurs aan het woord. Zijn eigen toevoegingen klinken vaak nogal sceptisch. Over de meerminnen zegt hij: ‘Maar ik kan nog geen mens vinden die ze met zijn eigen ogen gezien heeft tot dezen dag anno 1579’.

Uit documenten weten we dat hij ook een collectie gedroogde vissen bezat die hij voor geld liet zien. Ook het boek mocht je inkijken, voor een kwartje. Op de tentoonstelling ‘Een zee vol meerminnen’ in het Teylers Museum is dit schitterende manuscript, dat bewaard wordt in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, te bewonderen. Het ligt op één mooie pagina open, maar u kunt er digitaal doorheen bladeren. Voor niets!

(Paul Faber is conservator aan het Tropenmuseum en gastconservator van de tentoonstelling ‘Een zee vol meerminnen’)

Views: 165

Comment

You need to be a member of Teyler Net to add comments!

Join Teyler Net

© 2018   Created by H.Voogd.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service

google30c3dae5c902f922.html