Teyler Net

Behind the scenes of the Teylers Museum

Teylers Museum en de geboorte van een schrijver: Jacob Haafner (1803)


Afgelopen donderdag (18 november) hield de schrijver Thomas Rosenboom in Leiden de Albert Verwey lezing over zijn 18de eeuwse voorganger Jacob Haafner. Op verzoek van uitgeverij Athenaeum 'hertaalde' Rosenboom Haafners De reis in een palankijn naar hedendaags Nederlands. Het boek is een aangrijpend reis- en liefdesverhaal over de tocht die Haafner per palankijn (draagbed) maakte langs de kust van Coromandel.

Rosenboom is vol lof over het werk van Haafner en prijst het ongekunstelde Nederlands van deze “ felste en meest radicale anti-kolonialist uit de Nederlandse letterkunde” . In zijn lezing (en in een artikel in NRC Handelsblad van 19 november) presenteert hij de schrijver als de vergeten voorloper van Multatuli.

En wat heeft deze 18de eeuwse avonturier en schrijver met Teylers Museum te maken?

Berooid teruggekeerd uit de tropen vestigt Haafner zich aan het begin van de 19de eeuw als pijpenhandelaar in Amsterdam. Als Teylers Godgeleerd Genootschap in 1803 een prijsvraag uitschrijft over het nut van de zending grijpt hij zijn kans.

Zijn bijdrage laat aan duidelijkheid niets te wensen over: de zending dient geen enkel nut. "Ik schroom niet te zeggen, dat (eenige weinige brave lieden uitgezonderd) de Europeanen in de Indiën uit niets anders dan uit een hoop geweldenaars en roovers bestaan." ( Vehandeling p. 220). Deze radicale stelling leidt tot felle discussies tussen de Genootschapsleden en Directeuren van Teylers Stichting. Uiteindelijk ontvangt Haafner de gouden prijspenning voor zijn inzending en wordt het antwoord in 1807 gepubliceerd in de Verhandelingen van Teylers Godgeleerd Genootschap.

In de analyse van Rosenboom wordt de pijpenhandelaar door de Teyler prijsvraag als schrijver geboren. De tijd zat de zieke Haafner op de hielen en in de jaren na de prijsvraag wijdde hij zich koortsachtig aan het uitwerken van zijn Indische memoires. In 1809 zou hij op 54 jarige leeftijd overlijden.

Hoewel enkele van zijn werken nog bij zijn leven met redelijk succes gepubliceerd werden, heeft Haafner nooit een plek gekregen in de literaire canon. Met de huidige herwaardering komt daar hopelijk verandering in.

Meer weten over Haafner, Teylers Godgeleerd Genootschap en de prijsvragen? Zie www.teylersuniversum.nl

Views: 99

Comment

You need to be a member of Teyler Net to add comments!

Join Teyler Net

© 2018   Created by H.Voogd.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service

google30c3dae5c902f922.html