Teyler Net

Behind the scenes of the Teylers Museum

Wandel eens langs het Melkwegpad bij Westerbork. Op enig moment kom je daar twee schotels van zo’n drie meter diameter tegen geplaatst op een afstand van honderd meter van elkaar. Men noemt ze fluisterschotels: als iemand in de ene schotel iets fluistert kan iemand anders dat uitstekend horen in de andere schotel. (Herkenbaar: in de Ovale Zaal van het Teylers kan men een poging wagen een vestzakhorloge te horen via zo’n schotelproef! Daar heeft het echter het karakter van een gehoortest.)

De verklaring is simpel. Het stemgeluid, mits afkomstig van een speciaal punt (brandpunt), wordt teruggekaatst door de eerste schotel: de geluidsbundel gaat evenwijdig verder. De tweede schotel zorgt dat deze evenwijdige bundel weer in zijn brandpunt komt. Als zich in dit tweede brandpunt een luisterend oor bevindt, dan is communicatie verzekerd: de luisteraar antwoordt, de spreker luistert en vice versa.

Veel geluidsenergie wordt echter verspild doordat de spreker (zender) en luisteraar(ontvanger) zelf in de geluidsbundel staan. Je doet er goed aan die zo klein mogelijk te houden: zie ontvanger in blogje 636. Deze geluidsoverdracht lukt alleen omdat er zich lucht tussen zender en ontvanger bevindt. In vacuüm vindt geen geluidstransport plaats, wist Otto von Guericke al in de 17e eeuw te melden.

Voor een interplanetaire babbel moet men dus andere golven kiezen: radiogolven. Die passeren moeiteloos het vacuüm in de ruimte. Een “bijkomend” voordeel is dat deze radiogolven zich met een snelheid voortplanten die bijna een miljoen keer groter is dan de geluidssnelheid: 300.000 km/s in plaats van 0,340 km/s. De enorme afstanden in het heelal kunnen echter leiden tot lange “wachttijden”. De signalen van de Cassini-Huygens sonde om de maan Titan van Saturnus deden er ongeveer 80 minuten over om bij “ons” te komen! En dat is nog binnen ons zonnestelsel.

 

Tekst en foto’s Fons Bleijendaal

Views: 263

Comment

You need to be a member of Teyler Net to add comments!

Join Teyler Net

© 2018   Created by H.Voogd.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service

google30c3dae5c902f922.html