Teyler Net

Behind the scenes of the Teylers Museum

292 - Beagle-VPRO-Teylers Museum: boeken aan boord

Gefeliciteerd!

(12/2) Geboortedag van Charles Darwin, maar ook van Gianni Romme, Sanne Wallis de Vries en Ad Melkert. Allemaal gefeliciteerd! Er was taart en we hebben gezongen.
Aan het eind van de middag opeens rep en roer: the southerly buster! Dat is een wind die ontstaat door een plotseling koude front en die vanaf zee Australië binnenwaait. Binnen enkele minuten kan deze de temperatuur met 20 graden laten dalen. Je ziet plotseling een enorm wolkenfront kaarsrecht boven de zee die het schip haast omsingelt. Uit de grijswitte wolken dalen onregelmatige zwarte flarden neer en dan begint het te onweren en te regenen. Tegelijkertijd steekt er een enorme wind op die echter te kort duurt voor enorme golven, maar toch is het gezamenlijke effect een soort inleiding op het einde ter tijden, iets uit de Bijbelse Openbaringen. Het was gewoon een cadeautje, waar iedereen van heeft genoten.
Om 22.15 uur is de Tahiti-aflevering klaar, terwijl Sydney bijna in zicht is, en kan verstuurd worden!

Ik moet nog een belofte nakomen: welke boeken bevinden zich aan boord? Het is bekend dat er op de Beagle zo’n 300 boeken waren, voornamelijk van Fitzroy over de reis en over mariene zaken, maar Darwin en anderen droegen ook hun boekje bij. Darwins eigendom waren de zeven delen van Alexander von Humboldts Personal Narrative of travels to the equinoctial regions of the new continent 1799-1804, hem cadeau gedaan door zijn vriend John Henslow. Darwin vond Von Humboldt de grootste wetenschappelijke ontdekkingsreiziger ooit! Fitzroy gaf Darwin al voor de reis Charles Lyells Principles of Geology (deel 1 uit 1830), het tweede deel werd Darwin aangereikt in Monte Video in 1832 en deel 3 in 1834, net op tijd om Lyells conclusies te lezen over het belang van de geografische verspreiding van planten om die te vergelijken met zijn eigen observaties. De meeste van die boeken bevinden zich nu in de Darwin Library te Cambridge. Er golden trouwens strenge uitleenregels voor de boeken in Darwins hut. Maar ook een deel van Redmonds boeken mag de longroom absoluut niet verlaten. De wijsheid over Darwins boeken heb ik overigens uit een alleraardigst boekje: Alison M. Pearn (ed.), A voyage round the world. Charles Darwin and the Beagle Collections in the University of Cambridge, Cambridge 2009.

Ook hier aan boord veel Von Humboldt, die voor mij nog meer ging leven toen mijn collega Geert-Jan Janse onlangs in de gastenboeken ontdekte dat hij in 1790 Teylers Museum bezocht. Hij was vergezeld van Johann Georg Adam Forster, die samen met zijn vader aan boord was met Cook op diens tweede reis naar de Stille Zuidzee (1772-1775). Zo is het plaatje weer rond. Ook van recente datum is een gepubliceerd verslag van Von Humboldts reis door de Hartz, in1789 geschreven door zijn metgezel, de jonge Steven Jan van Geuns uit Utrecht, die weer bevriend was met Teylers eerste directeur Martinus van Marum. Van Marum had zelfs Van Geuns gevraagd een collectie stenen mee te nemen uit het Harzgebergte die was samengesteld door Otto Lasius en die nog in het museum bewaard is gebleven. We krijgen een goed beeld van de geologische interesses van beide heren (die samen studeerden), die voor Von Humboldt nog tot ongekende hoogte (letterlijk en figuurlijk) in de Andes zouden stijgen. Eveneens prijken hier de zeven delen van Von Humboldt en Aimé Bonpland, die Darwin in zijn hut had staan (hier editie Londen 1822). Ook Lyells drie deeltjes staan hier met hun groene ruggetjes te pronken. Zelfs Lamarck is aanwezig met een zesdelige reprint van zijn Histoire Naturelle uit 1815-1822. Interessant, want Lamarck was overtuigd van een evolutie door aanpassing, terwijl Darwin aan natuurlijke selectie dacht.

In het Nederlands is de reeks Darwins Biologische Meesterwerken compleet op de plank, met natuurlijk Het ontstaan der soorten, een vertaling die mijn Teylercollega Tiberius Winkler al in 1860 verzorgde, vier maanden na uitkomst van de eerste druk. Daarna zou Hartogh Heys van Zouteveen zich over de andere publicaties van Darwin buigen; beide heren stonden trouwens schriftelijk met elkaar in contact. Over die vertalingen stelde ik een kleine expositie samen die nog tot 22 februari te zien is Teylers Boekenkabinet (haast u!!). Het meest zeldzame boek van Redmond is de eerste druk van Descent of Man uit 1871. Interessant om te lezen in Emma Darwins A century of Family Letters, 2 delen Londen 1915, uitgegeven door haar dochter Henrietta Litchfield. Ook word je hebberig van Francis T. Buckland, Curiosities of Natural History, Londen 1893, die cameraman Hans Fels net cadeau kreeg van Redmond.

Tientallen boeken dateren van onlangs en geven een goed beeld hoe Darwin in het jubeljaar werd bezongen en behandeld. Thuis zal ik aanschaffen een overzicht van de laatste 150 jaar Vuurlandindianen en de komst van Europese immigranten (E. Lucas Bridges, Uttermost part of the eaarth. A history of Tierra del Fuego and the Fuegians, bijgewerkte reprint uit 1948, New York 2007). Voor de creationisten aan boord vond ik een vuistdikke bijbel en twee deeltjes uitgegeven door de Religious Tract Society (opgericht 1794): Remarkable Insects en Wonders of the Waters, “to see the perfections of the adorable Creator”. Een soort fysico-theologische werkjes dus waar je door de natuur te bestuderen onder de indruk raakt van de Almachtige Schepper. Tenslotte een Spaanstalig boekje over de Vuurland Indianen die in 1881 geëxposeerd werden in de Parijse Jardin d’Acclimation, gefotografeerd door Prince Roland Bonaparte, die op de Koloniale Tentoonstelling in 1883 te Amsterdam (Museumplein) de Surinamers voor zijn lens kreeg (Christian Báez & Peter Mason, Zoologicos humanos, Santiago 2006). Ze kijken verslagen en hopeloos in de lens. Niets is er meer over van de trotse bewoners die op hun geboortegrond aan de rand van de Beagle Channel zoveel ontzag inboezemden!


Views: 89

Comment

You need to be a member of Teyler Net to add comments!

Join Teyler Net

© 2020   Created by H.Voogd.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service

google30c3dae5c902f922.html