Teyler Net

Behind the scenes of the Teylers Museum

279 - Beagle -VPRO-Teylers Museum: meten is weten

Meten is weten
(3/2) Toen ik nog even op bed een sudokuutje lag te maken (moeilijkheidsgraad 4 haal ik niet meer, maar zegt men hier geruststellend: 30% van je hersencapaciteit is op zee i.v.m. je evenwichtsproblemen niet echt actief), hoorde ik opeens uit een andere hut de stem van mijn schoonvader prof. Dr. A.G. de Wilde (+ 2002), iets in de trant van: 34, 85, 12, 26. Dat waren niet de waterstanden maar meetgegevens van Papoea’s tijdens de Sterrengebergte Expeditie in Nieuw Guinea (1959), waar hij als fysisch antropoloog aan verbonden was. Een filmfragment van het meten was te zien op de tentoonstelling De Exotische Mens in Teylers Museum, om aan te tonen dat nog heel recent dergelijke gegevens werden verzameld. Om nu hetzelfde te willen weten is meestal een simpel bloedmonstertje genoeg. Niet wat er gebeurt doet ons de wenkbrauwen fronsen, maar wat de semi-polygoon commentaarstem zegt, zo bevoogdend, neerbuigend, bijna koloniaal. Haal je het geluid weg dan komt er gewoon een groepje zwetende blanken een dorpje binnen die al handen schuddend een en ander vast legt ter meerdere glorie van de wetenschap. Niets aan de hand. Ik weet zeker dat als deze stem tijdens het filmen in het oerwoud had meegelopen mijn schoonvader had gezegd: hé, kan het ook een onsje minder! Stefanie de Brouwer van de VPRO adviseerde me deze beelden maar mee te nemen omdat ze wellicht van betekenis konden zijn in de Tahiti-aflevering. Vandaar.

Samen met de bloedgroepenspecialist L.E. Nijenhuis verzamelde De Wilde informatie over de verwantschap tussen verschillende stammen en over de herkomst van de Papoea’s. Van duizend mensen werden vinger- en handpalmafdrukken genomen en lichaamsdelen opgemeten. Van sommige deelnemers konden de wetenschappers een plukje haar krijgen in ruil voor lucifers, scheermesjes, tabak of textiel. De meeste Papoea’s hadden nog nooit een blanke gezien en daarna was het ook nooit meer als vroeger. Over die ingrijpende veranderingen werd vaak geringschattend gedaan, zoals: de wereld is geen museum, of: het is net als met ouder worden: onvermijdelijk. En wat te denken van de mensen die voor expositie tijdelijk naar Europa werden verscheept en na een jaartje tournee weer op de boot werden gezet. Hun wereld was totaal verpest.

Mijn eerste (levende) albatros gezien!
Vanmiddag na de lunch door een enorme zeezwieper in de longroom –met in de ene hand een glas vruchtensap- gelanceerd en een stoel van zijn ketting gerukt. Kwam met borst tegen een kastje terecht. Gelukkig alleen wat schaafwondjes op de knieën. Was het erger geweest dan had ik waarschijnlijk toch nog Nieuw Zeeland gezien, waar ik na herstel graag Darwins voetsporen had gevolgd. Uit De reis van de Beagle: “Hij [de Nieuw Zeelander] bezit wellicht wat meer energie, maar in alle andere opzichten is zijn karakter van een veel lagere orde. Een blik op hun gezichten, en men concludeert dat de een wilde is, en de ander een beschaafd mens. [….] De buitensporige manier waarop hier tatoeage wordt aangebracht, zorgt er ongetwijfeld voor dat hun gezichten een onaangename indruk maakten. […] Daarnaast vertoont het oog een twinkeling die nergens anders op kan duiden dan list en wreedheid.” Het werd tijd dat Darwin naar huis ging!

Views: 35

Comment

You need to be a member of Teyler Net to add comments!

Join Teyler Net

© 2020   Created by H.Voogd.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service

google30c3dae5c902f922.html