Teyler Net

Behind the scenes of the Teylers Museum

277 - Beagle - VPRO - Teylers Museum: zondvloedmens

De gefotografeerde mens (depot Tahiti Museum)
Gisteravond laat nog op het achterdek, verlicht door een mager maantje. Er verschenen redelijk grote vogels die het geluid van bekvechtende poezen maakten, zoals op een zomernacht op een schuurtje drie tuinen verder. We konden ze niet echt goed zien, dus werden het al snel pterodactylussen, vampiers voor mijn part. Toen kwamen de verhalen over reuzeninktvissen die schepen met hun lange tentakels naar beneden trokken. Daar zijn mooie plaatjes van, maar niet waarheidsgetrouw. Ook Jules Vernes kwam het beest 20.000 mijlen onder het zeeoppervlak tegen en in de film Pirates of The Carribean staat Johnny Depp opeens oog in oog met een wel heel slijmerige variant. Toch blijkt een reuzeninktvis met een gemiddelde lengte van ruim 10 meter wel te bestaan. Op potvishuiden had men wel eens zijn grote zuigzoenen gezien, maar geen beest hoor. Doordat we steeds dieper vissen komt er wel eens een Architeuthis boven.
Op de een of andere manier durfde niemand meer in het donker aan de railing te gaan staan, bang dat de volgende morgen alleen nog maar een slijmspoor van hem of haar zou resten.

Ik ben te kort op zee om al zeemeerminnen te zien, maar het lijkt me heel voor de handliggend dat op zandbanken rustende zeekoeien die hun jongen met op borsten gelijkende opgezwollen melkklieren zoogden, de fantasie op hol lieten slaan, vooral als het kind daarbij ongeduldige geluidjes maakte, zoals bij baby’s die steeds de tepel missen. Zoiets dus, en dan moet je wel heel lang van huis wil je daar zingende sirenen in zien. In dit verband moet ik opmerken dat er in Japan en China in afgelegen bergbeken een reuzensalamander leeft die ook menselijke geluidjes maakt en zo in de volksmond mensvis wordt genoemd. Ik kwam daar achter toen ik onderzoek deed naar Teylers zondvloedmens, een mens die getuige zou zijn geweest van de zondvloed, niet met Noachs ark mee mocht en daarom verdronk en werd gefossiliseerd in de klei. In 1718 werd dit zondig mensje in een steengroeve van het Zuid-Duitse Oeningen gevonden en direct de Zwitserse arts Johann Jakob Scheuchzer ter hand gesteld. De opwinding was groot: eindelijk een menselijk fossiel dat de annalen inging als Homo diluvii testis. Teylers directeur schafte het beestje in 1802 aan en vriend Georges Cuvier, wereldberoemd vergelijkend anatoom uit Parijs, mocht een jaar later al in Haarlem met een beiteltje het zondaartje verder blootleggen. Na afloop verzuchtte hij: het is geen mens, het is een reuzensalamander. Het is onvoorstelbaar, als je de salamander nu in het museum ziet, dat ooit iemand hier een mens inzag. Maar het verhaal wordt wel anders als je weet dat hij bij leven toch menselijke geluidjes voortbracht.

Vanmiddag (2/2) even geen sagen en legenden. Een sleutelstuk voor aflevering 22 gefilmd, Redmond en ik over de uitwassen van Descent of Man. Hij leidde me in via Madison Grants The passing of the great race; or, The racial basis of European history, 1916, (overboord met dat boek) en The Origin. Daarna meten, afgieten, opzetten, affiches van freaks en volkerenshows in het licht van de missing link en sociaal darwinisme. Dat moest nog al eens over, want hoever ga je. Noem je Hitler nog als je met zevenmijlslaarzen door die zwarte bladzijde moet? We kwamen er zwaar zwetend uit, ook omdat de airco uit moest vanwege het geluid.
’s Avonds houdt Martien (NIOZ) zijn lezing over zuurstof, koolstof, eiwitten en plankton in zee. Met echolodingen werden vroeger massieve biomassa’s soms voor de zeebodem aangezien, zodat er tal van ondiepten op zeekaarten werden getekend, terwijl het juist daar peilloos diep kon zijn. Dat vind ik nou leuk, de natuur die ons om de tuin leidt!

Views: 71

Comment

You need to be a member of Teyler Net to add comments!

Join Teyler Net

© 2020   Created by H.Voogd.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service

google30c3dae5c902f922.html