Teyler Net

Behind the scenes of the Teylers Museum

265 - Beagle-VPRO-Teylers Museum: sociaal darwinisme

Esther knipt Redmond
Vannacht (25/1) werd ik wakker en voelde aan de beweging van het schip dat we van de motor op de zeilen waren overgegaan. Het schip glijdt meer door het water, heupwiegt in plaats van schommelt, alles lijkt soepeler te gaan en de kans dat je zonder extra plank uit de bed rolt is veel kleiner. Daarbij heb je nu ook veel meer een idee hoe men vroeger met zo’n schip de peper uit Batavia ging halen, zonder nu meteen enthousiast te worden over de VOC en bijbehorende mentaliteit. Vandaag krijgen nieuwkomers les om in het want te klimmen. Alleen Louise heeft daar zin in. Oudere mannen hebben kwaaltjes of hebben het thuisfront beloofd heelhuids thuis te komen. Het is trouwens geen vrijblijvende bezigheid en je moet voor je eerste stap op het touw een papier ondertekenen dat je les hebt gehad en dat alle misstappen voor eigen rekening zijn. Er stond net niet bij dat je bij een val je eigen rommel moest opruimen.
Martien nam watermonsters voor de temperatuur van het zeewater: meer dan 28 graden C.!
Behalve de drie maaltijden, zijn er ook twee smoko’s, een moment ’s morgens en ’s middags waar je (bij mooi weer) aan dek komt om gezamenlijk koffie, thee of limonade te drinken en een sigaretje te roken. Dat zijn mooie momenten aan boord, met bolle zeilen, blauw water en een nauwelijks aflatende zon. Je weet dat er schaatsenrijdertjes op het water dansen, maar verder zie je aan leven niets, geen vogel en geen vis.

Vanavond na een praatje van de kapitein een promo-filmpje over het NIOZ dat Martien heeft meegenomen en waarin onder andere het koudwaterkoraal figureert, iets wat volgens mij nog heel weinig mensen kennen: dat ook op grote diepte en zonder zonlicht dergelijke kolonies kunnen groeien. Daarna bracht Hans Fels nog een film in: Afscheid van Joegoslavië, een Diogenes documentaire uit 1994, die grote indruk maakte en een bedenkelijke kant liet zien van het sociaal-darwinisme. Even kort door de bocht: na het verschijnen van The Origin of Species vestigde zich langzamerhand het idee dat in een geciviliseerde samenleving de werking van selectie sterk afneemt. De fysiek en mentaal zwakkeren werden niet langer weggeselecteerd, maar kregen juist medische hulp en armenzorg. Ook was er de vrees dat de sociaal zwakkeren zich sneller voortplantten dan de rest, wat aantasting van de biologische kwaliteit van volgende generaties zou betekenen. Er werden maatregelen ontwikkeld om te komen tot een beperking van de vrije partner- en voortplantingskeuze. Darwin zelf zag ook de gevaren van de verstoring van de werking van natuurlijke selectie door sociale invloeden. Gij schreef: “Bij wilden worden de zwakken van lichaam of geest spoedig geëlimineerd; en degenen die overleven vertonen gewoonlijk een krachtige staat van gezondheid. Wij beschaafde mensen daarentegen doen ons uiterste best om het eliminatieproces tegen te gaan; wij bouwen gestichten voor de imbecielen en de zieken”, etc. Uiteindelijk kwam het toch zo ver dat aan het eind van de 19de eeuw de overtuiging veld won dat voortplanting van sociaal ongewnsten afgeremd moest worden (Ik heb het nog steeds over Engeland). Er werden zelfs programma’s ontwikkeld voor het aanmoedigen van getalenteerden tot het krijgen van veel kinderen (positieve eugenetica). Het was maar een kleine stap naar de gedwongen sterilisatie van honderdduizenden mensen over de gehele wereld (negatieve eugenetica). In Duitsland liepen deze programma’s uiteindelijk uit op de uitroeiingspolitiek van de nazi’s. Het uitroeien van etnische minderheden in de voormalige republiek Joegoslavië is daar ook een van de excessen van (met dank aan Chris Buskes e.a., In Darwins woorden, Amsterdam 2009).

Views: 60

Comment by Geert-Jan Janse on January 27, 2010 at 9:41am
Mooi verhaal weer Bert! Leuk om je exotische avonturen zo te kunnen volgen vanuit een winters Haarlem...

Interessant is dat twee familieleden van Charles D, zijn neef Francis Galton & zijn kleinzoon Charles Galton, een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de eugenetica. Francis Galton geldt zelfs als grondlegger van de 'wetenschap'; hij introduceerde de term 'eugenetica' in 1883. Zie ook eerdere post op dit blog over Charles Galtons' verontrustende studie The Next Million Years...

Comment

You need to be a member of Teyler Net to add comments!

Join Teyler Net

© 2020   Created by H.Voogd.   Powered by

Badges  |  Report an Issue  |  Terms of Service

google30c3dae5c902f922.html